referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 description_2 title_arm Մշակույթը ՀՀ-ում title_eng mshakuyt@ HH-um convertot_1 Mshakuyt@ HH-um convertot_2 Mshakuyt@ HH-um convertot_3 Mshakuyt@ HH-um convertot_4 Mzakuyt@ HH-um convertot_5 Mshakuyt@ HH-um convertot_6 Mshakuyty HH-um convertot_7 Mshakuyt@ HH-um convertot_8 Mshakuyt@ HH-um convertot_9 Mshakuyt@ HH-um convertot_10 Msakuyty HH-um convertot_11 Mshakuyt@ HH-um convertot_13 Mshakujt@ HH-um convertot_14 Mshakuyt@ HH-um convertot_15 Mshakuyt@ HH-um convertot_16 Mshakyyt@ HH-ym convertot_17 Mshakuyt@ HH-um convertot_18 Mshakuyt@ HH-um

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1

 

1. Աբեղյան Մ., Հայ ժողովրդական հավատքը, Երկեր, հ. է, Երևան, 1978:
2. Ադամյան Ա., Դաշտային ազգագրական նյութեր /ԴԱՆ/:
3. Ադամյան Ի., անձնական հուշատետր:
4. Ադամյան Ի., Տավուշի /Շամշադինի/ շրջանի Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի պատմություն, Երևան, 2008:
5. Առաքելյան Հ., Հայ ժողովրդական տոները, Երևան, 2005:
6. Բդոյան Վ., Հայ ազգագրություն, /համառոտ ուրվագիծ/, Երևան, 1974:
7. Բդոյան Վ., Երկրագործական մշակույթը Հայաստանում, Երևան, 1972:
8. Դպրոցի արխիվային նյութեր:
9. Լալայան Ե., Ջավախք, Երկեր, հ.1, Երևան, 1983:
10.Լալայան Ե., Բորչալուի գավառ, Երկեր, հ. 3, Երևան, 2004:
11.Լալայան Ե., Վարանդա, Երկեր, հ 2, Երևան, 1988:
12.Լիսիցյան Ստ., Ազգագրական հարցարան, Երևան, 1946:
13.Լիսիցյան Ստ., Զանգեզուրի հայերը, Երևան, 1969:
14.Լիսիցյան Ստ., Լեռնային Ղարաբաղի հայերը, Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն, , հ. 12, Երևան, 1981:
15.Խեմչյան Է., Տավուշ, Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն, հ, 21, Երևան, 2000:
16.Կոթողյան Ա., Մեղվաբուծությունն ու բնությունը, Երևան, 1976:
17.Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր, 8, Երևան, 1982:
18.ՀՀ Պաշտոնական տեղեկագիր, համար 9/381/ 2 փետրվարի, 2005:
19.ՀՀ Տավուշի մարզի, Ներքին Կարմիրաղբյուր համայնքի, համալիր զարգացման ծրագիր, 2006-2008:
20.Մկրտչյան Ս., Տոները հայոց արդի կենցաղում, /էթնոսոցոլոգիական հետազոտություն/, Հայ ազգագրություն և բանահյուսություն, հ. 22, Երևան, 2007:
21.Միրզոյան Լ., Տավուշ, Երևան, 2010:
22.Ներքին Կարմիրաղբյուրի գյուղապետարանում պահվող արխիվային նյութեր:
23.Նահապետյան Ռ., Հայոց սոիոնորմատիվ մշակույթը, ուսումնական ձեռնարկ, Երևան, 2009:
24.Նահապետյան Ռ., Աղձնիքահայերի ընտանիքը և ընտանեկան կենցաղը, Երևան, 2004:
25.Պապյան Վ., անձնական արխիվ:
26.Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզեր, Ոսկե ճյուղը, մոգություն և կրոնի ուսումնասիրություն, Երևան,1989:
27.Տավուշ, Նյութական և հոգևոր ժառանգություն, Երևան, 2009:



 

 

description_2

 

Ներածություն
Գլուխ 1. Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի պատմա-աշխարհագրական բնութագիրը
Գլուխ 2. Ներքին Կարմիրաղբյուրի տնտեսա-մշակութային բնութագիրը
Գլուխ 3. Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի նյութական մշակույթը
Գլուխ 4. Ընտանեկան կենցաղը
Գլուխ 5. Տոներ և ծեսեր
Եզրակացություն

Բանասացների ցուցակ

 

 

title_arm Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի պատմա-աշխարհագրական բնութագիրը title_eng Nerqin Karmir axbyur gyuxi patmaashxarhagrakan bnutagir@ convertot_1 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_2 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_3 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_4 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-azxarhagrakan bnutagir@ convertot_5 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_6 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagiry convertot_7 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashkharhagrakan bnutagir@ convertot_8 Nerqin Karmiraghbyur gyughi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_9 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_10 Nerqin Karmiraghbyur gyughi patma-askharhagrakan bnutagiry convertot_11 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_13 Nerqin Karmiraxbjur gjuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_14 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_15 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_16 Nerqin Karmiraxbyyr gyyxi patma-ashxarhagrakan bnytagir@ convertot_17 Nerkin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@ convertot_18 Nerqin Karmiraxbyur gyuxi patma-ashxarhagrakan bnutagir@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1

Գրականության ցանկ

1. http://www.eiu.am/files/2016/2994_14.-Ani-Torosyan.pdf
2. Գ.Ի Վարդանյան, Գիտելիքահենք տնտեսություն. հնարավորություններ և մարտահրավերներ, Եր., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2008 թ.

description_2

Բովանդակություն

1. Մշակույթը` կայուն զարգացման համատեքստում
2. Գրականության ցանկ

title_arm Մշակույթը` կայուն զարգացման համատեքստում title_eng convertot_1 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_2 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_3 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_4 Mzakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_5 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_6 Mshakuyty` kayun zargacman hamateqstum convertot_7 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_8 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_9 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_10 Msakuyty` kayun zargacman hamateqstum convertot_11 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_13 Mshakujt@` kajun zargacman hamateqstum convertot_14 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_15 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum convertot_16 Mshakyyt@` kayyn zargacman hamateqstym convertot_17 Mshakuyt@` kayun zargacman hamatekstum convertot_18 Mshakuyt@` kayun zargacman hamateqstum

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ

Օրենքներ և այլ իրավական ակտեր

1. Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրություն /փոփոխություններով/ Եր.: Պաշտոնական տեղեկագիր. – 2006,
2. “Կուսակցությունների մասին” ՀՀ օրենք /ՀՕ-410 –Ն, 03.07.2002թ/
3. “Հասարակական կազմակերպությունների մասին” ՀՀ օրենք/ՀՕ-268, 2001թ/
4. ՀՀՆախագահիհրամանագիր «ՀայաստանիՀանրապետությանազգայինանվտանգությանռազմավարությունըհաստատելումասին» /ՆՀ – 37- Ն, 07.02.2007թ/

Գրականություն

1. Ն. Այվազյան, Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական իրավունք, ԵՊՀ հրատարակչություն, 2008թ.
2. Մ. Մարգարյան, Քաղաքական արդիականացման և զարգացման հիմնահարցեր, Պետական ծառայություն, 2004 թ.
3. Մ.Մարգարյան, Կիսանախագահականհանրապետությանկոնստիտուցիոնալդիզայնըևներիշխանականճգնաժամը,“Օրենքևիշխանություն”, N 2, 1999թ
4. Մ. Մարգարյան, Քաղաքական ընտրանին և ժողովրդավարական անցման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում, Երևան, Պետական ծառայություն, 2006 թ.
5. Կ.Մարքս, ԼուիԲոնապարտիբրյումերիտասնութը.- Կ.ՄարքսևՖ.Էնգելս, Ընտիրերկերերեքհատորով, հ. 1, Երևան, 1972թ.
6. Րաֆֆի, Խամսայիմելիքությունները /1600-1827/, նյութերհայոցնորպատմությանհամար. – Րաֆֆի, երկերիժողովածուտասըհատորով, Երևան, հ. 10
7. 2008թ. ապրիլի 17-իՎեհաժողովիբանաձև (16-րդնստաշրջան) (Տես` see Doc. 11579, Եվրոպայիխորհրդիանդամպետություններիկողմիցպարտավորություններիկատարմանհանձնաժողովի (Մոնիտորինգիհանձնաժողով), համազեկուցողներ` պրն. ԺորժԿոլոմբյեևպրն. ՋոնՊրեսկոտ): ՓաստաթուղթնընդուվելէՎեհաժողովիկողմից 2008թ. ապրիլի 17-ին, (16-րդնստաշրջան)
8. А. Мельвиль, Категории политической науки, Москва, РОССПЭН 2002,
9. Пивоваров Ю.С. Русская политическая культура и politicalculture // Proetcontra–М., 2002. – Т.7, N3
10. О. Ю. Малинова, “Политическая культура” в российском и англо-американском научном дискурсе, Политическая наука, N3, 2006,
11. Р. Мухаев, Политология, Москва, «Проспект», 2010,
12. Алмонд Г., Пауэлл Дж., Стром К., Далтон Р., Сравнительная политология сегодня: Мировой обзор, Аспект Пресс, 2002,
13. Р. Даль, Демократия и ее критики//Пер. с англ. Под ред. М.В. Ильина-М., 2003.
14. М. Грачев, Политическая коммуникация: теоретические концепции, модели, векторы развития, М., Прометей, 2004.
15. А. Соловьев, Политическая коммуникация: к проблеме теоретической идентификации. Полис.- 2002. – N3
16. Соловьев А.И. Политология: Политическая теория, политические технологии. – М.: Аспект Пресс, 2004.
17. Вирилио П. Информационная бомба. Стратегия обмана. – М.: Фонд науч. исслед. “Прагматика культуры”: Гнозис, 2002. – 190 с.
18. Кашперский В.И. Информация // Современный философский словарь / Под общ. ред. д.ф.н., проф. В.Е. Кемерова. – Лондон – Франкфурт-на-Майне – Париж – Люксембург – Москва – Минск: “ПАНПРИНТ” 1998. С. 359–362.
19. Кастельс М. Информационная эпоха: экономика, общество, культура. – М.: Государственный университет – Высшая школа экономики, 2000. – 606 с../
20. Арутюнян А.Последние тенденции развития президентской власти в мире/Հանրային կառավարում /գիտական հանդես/: Եր.: «Պետական ծառայություն», 2004, N4
21. Вельцер Х. История, память и современность прошлого: Память как арена политической борьбы//Неприкосновенный запас: Дебаты о политике и культуре (далее – НЗ). – М., 2002. – N2/3(40/41).
22. Алмонд, Г., Верба, С. Гражданская культура и стабильность демократии / Г. Алмонд, С. Верба // Политические исследования. - 1992. - №4. - С.122-134.
23. Almond G., Verba S. The civic culture. P.13
24. AlmondG. Theintellectualhistoryofciviccultureconcept//-P.26,
25. Diamond L.Introduction: political culture and democracy // Political culture & democracy in developing countries. – Boulder(Col.): Rienner, 1994,
26. PayL. Introduction: Politicalcultureandpoliticaldevelopment// Politicalcultureandpoliticaldevelopment / Ed. By Pay L., Verba S. – Princeton: Princeton univ. press, 1965,
27. Lasswell H. Propaganda Technique in the World War. – London: Kegan Paul, Trench, Trubner & Co., 1927. – 233 p
28. Machlup F. The Production and Distribution of Knowledge in the United States. – Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1962. – 416 p.
29. Bell D. Die dritte tecnologishe Revolution und ihre moglichen sociookonomischen Konseguenzen//Mercur.-1990-Jg.44
30. Martin W.J. The Information Society. – London: Aslib, 1988. – xi, 174 p..
31. Bahro H., Vesel E.Das Semipresidentielle Sistem. – “Best and oder Regierungstorm sui generis?// Zeitschrift fur Parlamentsfragen.1995, Heft 3, p.481-482
32. E.J.Hobsbawm, The Social Function of the Past: Some Questions. – Past and Present, No. 55(May, 1972),
33. BarrySchwartz, TheSocialContextofCommemoration: AStudyinCollectiveMemory.– Social Forces, Vol. 61, No. 2 (Dec., 1982),
34. EricHobsbawm, EthnicityandNationalisminEuropeToday.–Anthropology Today, Volume 8, No. 1. (February, 1992),

Համացանցային կայքեր

39.ru.wikipedia.org/wiki/Политическая культура

40.www.parliamentmonitoring.am

     41. www.mindiaspora.am

     42.www.president.am

     43. www.gumer.info

 

description_2

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԳԼՈՒԽI. ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՄՇԱԿՈՒՅԹԻ  ՔԱՂԱՔԱԿՐԹԱԿԱՆ ՉԱՓՈՒՄՆԵՐԸ

    1.2Քաղաքականմշակույթիտիպաբանությունըևգործառույթները     

1.3. Քաղաքականսոցիալականացումըքաղաքականմշակույթիբնութագրիչ  

ԳԼՈՒԽII. ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԸ ԿԵՐՊԱՓՈԽՎՈՂ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ      

2.1. Քաղաքականմշակույթիդերակատարներըարժեքներիկերպափոխմանտիրույթում  

2.2. Քաղաքականմշակույթըորպեստեղեկատվահաղորդակցականհամակարգ      

ԳԼՈՒԽ III.ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԿԱՅԱՑՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ 

3.1.ԺողովրդավարականքաղաքականմշակույթիսահմանադրաիրավականհիմքերըՀայաստանիՀանրապետությունում        

3.2. Ժողովրդավարական քաղաքական մշակույթիկայացմանմիտումներըՀայաստանիՀանրապետությունում 

3.3.ՀայրենադարձությունըորպեսՀայաստանիՀանրապետությունումԺողովրդավարականքաղաքականմշակույթիհաստատմանխթան

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ   

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ     

title_arm ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐԸ ՀՀ-ում title_eng convertot_1 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_2 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_3 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_4 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MZAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_5 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_6 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIRY HH-um convertot_7 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAKHNDIR@ HH-um convertot_8 MASNAKCAYIN QAGHAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_9 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_10 MASNAKCAYIN QAGHAQAKAN MSAKUYTI HIMNAkhNDIRY HH-um convertot_11 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_13 MASNAKCAJIN QAXAQAKAN MSHAKUJTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_14 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_15 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_16 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKYYTI HIMNAXNDIR@ HH-ym convertot_17 MASNAKCAYIN KAXAKAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um convertot_18 MASNAKCAYIN QAXAQAKAN MSHAKUYTI HIMNAXNDIR@ HH-um

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԻ ԵՎ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ

1. Աղբյուրներ

1. Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարան, ձեռ. Ուստուռլապ ժողովածուներ, № 2180 (1644):
2. Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարան, ձեռ. Ուստուռլապ ժողովածուներ № 5024(1633):
3. Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարան, ձեռ. Ուստուռլապ ժողովածուներ № 6620(ԺԸ դ.):
4. Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարան, ձեռ. Ուստուռլապ ժողովածուներ № 6679(ԺԹ դ.):
5. Մեսրոպ Մաշտոցի անվ. Մատենադարան, ձեռ. Ուստուռլապ ժողովածուներ № 8120(ԺԷ դ.):
6. Վանանդեցի Մ., Բնաբանութիւն իմաստասիրական կամ տարերաբանութիւն, Ամստերդամ, 1702:
7. Վանանդեցի Մ., Շրջանն մշտենջենաւոր, Ամստերդամ, 1748:
8. Վանանդեցի Մ., Ոսկեայ դուռն դպարան, Ամստերդամ,1699:
9. Վանանդեցի Մ., Պարտէզ հոգևոր, Ամստերդամ, 1684:

2. Գիտական հետազոտություններ

1. Աբրահամյան Ա. Գ., Համառոտ ուրվագիծ հայ գաղթավայրերի պատմության, հ. Ա, Եր., 1964:
2. Ալիշան Ղ., Հայոց հին հավատքը, Եր., 2002:
3. Ալիշան Ղ., Հին հավատք կամ հեթանոսական կրոնք հայոց, Վենետիկ, 1895:
4. Բաբայան Ա., Հայ գիրքը և տպագրությունը, Եր., 1963:
5. Գրիգորյան Մ., Նոր նիւթեր և դիտողութիւններ հրատարակիչ Վանանդեցւոց մասին, Վիեննա, 1969:
6. Թաջիրյան Է., Հայ գաղթաշխարհի պատմություն, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, Եր., 2013:
7.  Թումանյան Բ., Հայ աստղագիտության պատմություն, հնագույն ժամանակներից մինչև 19-րդ դարի սկիզբը, Եր., 1964:
8. Թումանյան Բ., Հայկական նորահայտ աստղագիտական գործիք, Եր., 1958:
9. Իշխանյան Ռ., Հայ գրքի պատմություն, հատոր1, Հայ տպագիր գիրքը 16-17-րդ դարերում, Եր., 2012:
10. Իշխանյան Ռ., Ոսկան Երևանցի (1614–1674), Հայ հին տպագրության խոշորագույն դեմքը.– Հայաստանի գրքերը, № 3, Եր., 2008:
11. Լեո, Հայկական տպագրություն, հտ. 1, Թիֆլիս, 1904:
12. Լեո, Հայ ժողովրդի պատմություն, հտ. 3, Եր., 1973:
13. Լևոնյան Գ., Հայ գիրքը և տպագրական արվեստը, Եր., 1958:
14. Հովհաննիսյան Ա., Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, հտ․ 1, Եր., 1957։
15. Հովհաննիսյան Ա., Դրվագներ հայ ազատագրական մտքի պատմության, հտ․ 2, Եր., 1959։
16. Միրզոյան Հ., Էֆիմերտէ, Եր., Ապոլոն հտ.,1992:
17. Սարուխան, Բելգիա և Հայաստան, Հանդէս Ամսօրեայ, 1935:

 27.   Սարուխան, Հոլանդիան և հայերը, 16-19-րդ դդ..- Հանդես ամսօրեայ, 1926:

  

 

3. Ինտերնետային նյութեր

 

1. Աբրահամյան Ա., Եվրոպան և մենք, անցումային դրույթների տապալում հոդված, www.aravot.am:
2. Բարոյական և քաղաքական փիլիսոփայություն, www.academia.edu:
3. Հովհաննիսյան Ս., Մշակութային արտերիա քննադատական ամսագիր, www.arteria.am:
4. Հայկական հանրագիտարան, www.encyclopedia.am:
5. Մահմեդականություն, www.encyclopedia.am:
6. Հայկական մշակույթը 15-18-րդ դդ., www.hayenq.webnode.ru:
7. Հայաստանի Ազգային Գրադարան, www.haygirk.nla.am:
8. Արդարության մասին հոդված, www.impoqrik.am:
9. Աբգարյան Գ., Հայագիտությունը Հոլանդիայում հոդվածը, Սովետական Հայաստան, 1985, թիվ 1, www.mamul.am:
10. Ամստերդամի հայ տպագրությունը, www.sscnet.ucla.edu:
11. Սարգսյան Ն., 18-րդ դ. եվրոպական մշակույթը,www.sargsyananrek.wordpress.am:
12. Մանուկյան Ս., Իրական կռապաշտություն, www.vahagnakanch.wordpress.com:

   

 

description_2

 

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԳԼՈՒԽ 1. Մ. ՎԱՆԱՆԴԵՑԻՆ 18-ՐԴ Դ. ՀԱՅ ԱՌԱՋԱՎՈՐ ՄՏԱԾՈՂ ԵՎ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ

1.1. Մ. Վանանդեցու կյանքը և գործունեությունը

1.2. Վանանդեցիների հրատարակչական տան ստեղծագործական գործունեությունը 18-րդ դ. Ամստերդամում

ԳԼՈՒԽ 2. Մ. ՎԱՆԱՆԴԵՑՈՒ ՀԱՅԱՑՔՆԵՐԻ ԲՆՈՒԹԱԳՐՈՒՄԸ

2.1.Մ. Վանանդեցու սոցիալ-հասարակագիտական հայացքները

2.2. Մ. Վանանդեցու բնափիլիսոփայական հայացքները

2.3. Մ. Վանանդեցու բարոյագիտական հայացքները

ԳԼՈՒԽ 3. Մ. ՎԱՆԱՆԴԵՑՈՒ ՍՈՑԻԱԼ-ՀԱՍԱՐԱԿԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՅԱՑՔՆԵՐԻ ԲՈՎԱԴԱԿԱՅԻՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ

3.1. Մեթոդաբանություն

3.2. Մեթոդական մաս

3.3. Հետազոտության վերլուծություն

 

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԻ ԵՎ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

title_arm Մատթեոս Վանանդեցու սոցիալ-հասարակագիտական հայացքները title_eng convertot_1 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_2 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_3 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_4 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_5 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_6 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqnery convertot_7 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_8 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_9 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_10 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqnery convertot_11 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_13 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hajacqner@ convertot_14 Mattews Vanandecu swcial-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_15 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_16 Matteos Vanandecy social-hasarakagitakan hayacqner@ convertot_17 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayackner@ convertot_18 Matteos Vanandecu social-hasarakagitakan hayacqner@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 • Մենեջմենթ ∕ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Յու․ Մ․Սուվարյանի ընդհանուր խմբագրությամբ․-Չորրորդ ՝լրացված,բարեփոխված հրատարակություն․-Եր,։Տնտեսագետ, 2016<br>• Спивак В.А. §Корпоративная культура», Санкт-Петербург, 2001<br>• Вудкок М., Фрэнсис Д. §Раскрепощенный менеджер»( Пер. с англ. — М.: Дело, 1991.) <br>• Ричард Л. Дафт. Менеджмент(пер. с англ., СПб.,Питер), 2000<br>• Кадзума Татеиси. Вечный дух предпринимательства : Практ. философия бизнесмена : Пер. с англ. / – М. : Моск. бизнес, 1990<br>• «ԿՍՊ¦ – ի սահմանում,http://www.businessdictionary.com/definition/corporate-social-responsibility.html<br> description_2 Կազմակերպության մշակույթը և սոցիալական պատասխանատվությունը title_arm Կազմակերպության մշակույթը և սոցիալական պատասխանատվությունը title_eng convertot_1 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_2 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_3 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_4 Kazmakerputyan mzakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_5 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_6 Kazmakerputyan mshakuyty EV socialakan patasxanatvutyuny convertot_7 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan pataskhanatvutyun@ convertot_8 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_9 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_10 Kazmakerputyan msakuyty EV socialakan pataskhanatvutyuny convertot_11 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_13 Kazmakerputjan mshakujt@ EV socialakan patasxanatvutjun@ convertot_14 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV swcialakan patasxanatvutyun@ convertot_15 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_16 Kazmakerpytyan mshakyyt@ EV socialakan patasxanatvytyyn@ convertot_17 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_18 Kazmakerputyan mshakuyt@ YEV socialakan patasxanatvutyun@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 • Մենեջմենթ ∕ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Յու․ Մ․Սուվարյանի ընդհանուր խմբագրությամբ․-Չորրորդ ՝լրացված,բարեփոխված հրատարակություն․-Եր,։Տնտեսագետ, 2016<br>• Спивак В.А. §Корпоративная культура», Санкт-Петербург, 2001<br>• Вудкок М., Фрэнсис Д. §Раскрепощенный менеджер»( Пер. с англ. — М.: Дело, 1991.) <br>• Ричард Л. Дафт. Менеджмент(пер. с англ., СПб.,Питер), 2000<br>• Кадзума Татеиси. Вечный дух предпринимательства : Практ. философия бизнесмена : Пер. с англ. / – М. : Моск. бизнес, 1990<br>• «ԿՍՊ¦ – ի սահմանում,http://www.businessdictionary.com/definition/corporate-social-responsibility.html<br><br><br> description_2 Բովանդակություն <br>Ներածություն <br>Կազմակերպության մշակույթը ,դրա տարրերը և գործառույթները <br>Կառավարում,բարոյականությու և սոցիալական պատասխանատվություն <br>Ամփոփում <br>Օգտագործված գրականություն <br> title_arm Կազմակերպության մշակույթը և սոցիալական պատասխանատվությունը title_eng convertot_1 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_2 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_3 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_4 Kazmakerputyan mzakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_5 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_6 Kazmakerputyan mshakuyty EV socialakan patasxanatvutyuny convertot_7 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan pataskhanatvutyun@ convertot_8 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_9 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_10 Kazmakerputyan msakuyty EV socialakan pataskhanatvutyuny convertot_11 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_13 Kazmakerputjan mshakujt@ EV socialakan patasxanatvutjun@ convertot_14 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV swcialakan patasxanatvutyun@ convertot_15 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_16 Kazmakerpytyan mshakyyt@ EV socialakan patasxanatvytyyn@ convertot_17 Kazmakerputyan mshakuyt@ EV socialakan patasxanatvutyun@ convertot_18 Kazmakerputyan mshakuyt@ YEV socialakan patasxanatvutyun@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 Եղիազարյան, Բենիամին Հովսեփի, Մարդկային կապիտալը հասարակության զարգացման հիմնական գործոն : Ուսումնական ձեռնարկ / Բ.Հ. Եղիազարյան, Ա.Ս. Գյուրջյան, Ն.Բ. Եղիազարյան; ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվ. տնտես. ինստ. - Երևան : Նա Դա Մա, 2007. - 328 էջ<br><br>Ղուշչյան, Համազ Բուղդանի, Մարդկային կապիտալի վերարտադրության պետական կարգավորումը : Ուսումնական ձեռնարկ / Հ.Բ. Ղուշչյան, Ռ.Ս. Ղանթարչյան; Խմբ.՝ Ի.Տ. Տիգրանյան; Հայաստանի պետ. տնտեսագիտ. համալս. - Երևան : Տնտեսագետ, 2009. - 159 էջ<br><br>Մարզպանյան, Հ. Միգրացիայի ռիսկերը և մարդկային կապիտալի վերարտադրությունը. հարցադրումներ, հարցումներ, համադրումներ / Հ. Մարզպանյան, Ռ. Մարկոսյան, Ն. Խաչատրյան ; ԵՊՀ. - Երևան : ԵՊՀ հրատարակչություն, 2016. - 138 էջ<br><br> description_2 ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ<br>ԳԼՈՒԽ 1 ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐ<br>ԳԼՈՒԽ 2 ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ԲՆՈՒՅԹՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ<br>ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ<br><br><br>ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ<br><br>Սույն աշխատության հետազոտության օբյեկտը մարդկային կապիտալն է, նրա համակարգը և կառուցվածքը: Աշխատանքում կատարվում է մարդկային կապիտալի բաղադրատարերի զարգացման ու վերարտադրության առանձնահատկությունների, հիմնախնդիրների վերլուծություն: <br>Մարդկային կապիտալը (human capital) հասարակության մտավոր, ֆիզիկական, բնական, առողջապահական և այլ ռեսուրսների հավաքական ամբողջությունն է, որը տվյալ հասարակության բարեկեցության ապահովման, երկրի տնտեսության զարգացման անկյունաքարն է: Յուրաքանչյուր պետության մարդկային ռեսուրսների առկայությունը հնարավորությունների լայն դաշտ է ապահովում երկրի կայուն զարգացման համար: Ազգաբնակչության բարեկեցության ապահովման տեսանկյունից, թերևս, էական նշանակություն չունեն առկա մարդկային ռեսուրսների քանակական ծավալները: Մեր օրերում քիչ չեն այն ազգերն ու պետությունները, որոնք տիրապետում են թվաքանակով մեծ մարդկային ռեսուրսների, այնուհանդերձ, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներից ելնելով ոչ միայն չեն կարողացել արդյունավետ օգտագործել այդ արժեքավոր ռեսուրսները, այլև ռեսուրսների անարդյունավետ կառավարման հետևանքով երկիրը կանգնել է տնտեսական և քաղաքական լրջագույն հիմնախնդիրների առջև: Նշենք, սակայն, որ նախ տվյալ հասարակությունից և նրա քաղաքական վերնախավից է կախված մարդկային կապիտալի ձևավորման, կուտակման և թիրախավորված կիրառության արդյունավետությունը: Կրթության, գիտության ոլորտում անհրաժեշտ և համարժեք թիրախավորված և հետևողական ներդրումների իրագործման հարցում պետության և հասարակության փոխհամաձայնության արդյունքում մշակված ռազմավարությունը հնարավորություն է տալիս առկա մարդկային կապիտալի կիրառությունից ակնկալել որակական հետադարձ արդյունք:<br>Ժամանակակից տնտեսության զարգացման մեջ անժխտելի է որակյալ մարդկային կապիտալի և դրա արդյունավետ կառավարման առանցքային դերը: Բնորոշվելով որպես անհատի՝ եկամուտ ստեղծելու կարողությունների ամբողջություն (ներառյալ բնատուր ունակությունները, կրթությունը և կուտակված մասնագիտական փորձը) 1 , մարդկային կապիտալը տնտեսու- թյան և՛ մակրո, և՛ միկրո մակարդակներում դիտվում է որպես կառավարման արդյունավետության բարձրացման առաջնային գործոն: Ներկայիս պայմաններում աշխարհի բոլոր երկրները, լինեն զարգացած, թե զարգացող, կանգնած են այնպիսի խնդրի առջև, ինչպիսին է երկրի տնտեսության զարգացումը հին ավանդական մեթոդներից (բնական ռեսուրսների էքստենսիվ և ինտենսիվ շահագործում, ֆիզիկական կապիտալի օգտագործման արդյունավետու- թյան բարձրացում, աշխատուժի էքստենսիվ և ինտենսիվ օգտագործման մակարդակի ավելացում) անցում կատարելու նոր, այլընտրանքային մեթոդների։<br>Սույն աշխատանքը բաղկացած է երկու գլուխներից, որոնցից առաջինում ներկայացված է մարդկային կապիտալի տեսական բնույթը, իսկ երկրորդ մասում վեր է հանված մարդկային կապիտալի հայաստանյան կիրառելիության պատկերը:<br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br>ԳԼՈՒԽ 1<br><br>ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐ<br><br>Ունենալ զարգացած տնտեսություն, ասել է թե՝ ունենալ գիտելիքահենք տնտեսություն, իսկ սույն տնտեսության հիմքում առաջնայինը մարդն է՝ գիտելիքի ստեղծողն ու կիրառողը։ Մարդու մոտ գիտակցված գործելու կարողության ձևավորումը դարձել է տնտեսության և հասարակության զարգացման, հետևաբար նաև տնտեսագիտության և սոցիալական գիտությունների հետազոտությունների առաջնային ուղղություններից մեկը։<br>Մարդկային կապիտալի տեսության մեջ առանձնացվում է երկու հիմնական տեսակ՝ անհատական մարդկային կապիտալ և ազգային մարդկային կապիտալ: 1970-80-ականներից սկսած՝ շեշտակի տեմպերով տեղի ունեցող արդյունաբերականացման գործընթացները, որտեղ մարդկային ռեսուրսների հարցում առաջնային էին համարվում բնական, ֆինանսական և նյութական ասպեկտները, անցան որակապես ավելի բարձր աստիճանի՝ մարդկային ռեսուրսներում առանցքային նշանակություն տալով կրթությանը և տեղեկատվությանը: Հետագայում Մարդկային կապիտալ հասկացության ձևակերպման շրջանակներն ավելի ընդլայնվեցին: Համաշխարհային բանկի փորձագետների վերջին զեկույցներում մարդկային կապիտալի գնահատման հաշվարկները հիմնվում են այնպիսի չափորոշիչների վրա, ինչպիսիք են սննդի, բնակավայրի, կրթության, առողջապահության ուղղությամբ ընտանեկան և պետական ծախսերը: <br>Երկրի մարդկային կապիտալի մեծությունը հնարավոր չէ ուղղակիորեն արտահայտել արժեքային ցուցանիշներով, սակայն այդ կապիտալի տարբեր կողմերի չափման համար գոյություն ունեն որոշակի ցուցիչներ, որոնցից են՝ կյանքի տևողությունը, կրթվածության մակարդակը, բարեկարգված բնակարանով ապահովվածությունը, հանցավորության մակարդակը և այլն։ Անուղղակի ձևով մարդկային ներուժի մեծության վերաբերյալ տվյալներ կարող են ստացվել նաև ընկերության ընդհանուր կապիտալում մարդկային կապիտալի մասնաբաժնի կամ տնտեսական աճի ապահովման գործում ունեցած ներդրման գնահատման միջոցով։<br>Մարդկային կապիտալ հայեցակարգի հիմքում ընկած են հետևյալ սկզբունքները. <br>մարդկային կապիտալը ստեղծագործական ունակությունների, գիտելիքների հմտությունների ամբողջություն է, որն օգտագործվելով` տնտեսությունում ապահովվում է եկամուտների բարձր մակարդակ և ազգային հարստության աճ։ Այդ ունակությունների պահպանման կամ ավելացման համար անհրաժեշտ են ներդրուներ,<br>տնտեսության զարգացման գործում գլխավոր գործոնը մարդկային կապիտալի կուտակման գործընթացն է, <br>մարդկային կապիտալը մարդուց անբաժան մաս է, սակայն մարդկային անհատականությունը չի կարելի հանգեցնել միայն նրա մասնագիտացման կամ կրթական մակարդակին կամ էլ առողջական վիճակին. հիմնախնդիը պետք է դիտարկել համալիր համակարգում, <br>ստեղծագործական ունակությունների առկայությունը պետք է հանգեցնի ոչ միայն նյութական շահին, այլ նաև հոգեկան բավարարվածությանը, ժամանակի տնտեսմանը, սոցիալական հեղինակության բ արձրացմանը, <br>մարդկային կապիտալը ֆիզիկական կապիտալի նման նախատեսված է երկարատև օգտագործման համար։ Մարդկային կապիտալը, ի տարբերություն մյուս ձևերի, ավելի պակաս ու դանդաղ վերացման հատկություն ունի։ <br>Տնտեսական առաջընթացում մարդկային գործոնի դերը սկսել է կարևորվել դեռևս 20-րդ դարի 50-60–ական թվականներից, դառնալով մարդկային կապիտալի տեսության գործնական դրսևորումների սկզբնաշրջանը։ Ամերիկացի տնտեսագետ Թ. Շուլցին համարում են մարդկային կապիտալի տեսության ուսումնասիրման գործի նախակարապետը, ում աշխատանքի ջատագովն էր նաև մեկ այլ ամերիկացի՝ Հ. Բեկկերը։ Այս երկու գիտնականների անուններն էլ պսակվեցին «Ալֆրեդ Նոբելի հիշատակին» մրցանակի դափնիով (Թ. Շուլցը 1979 թ., Հ. Բեկկերը՝ 1992 թ.)։ <br>Մարդկային կապիտալի հայեցակարգն իր ժամանակակից տեսքով արդյունք է տնտեսագիտության առանձին ուղղությունների կողմից մշակված տեսությունների, որոնցից յուրաքանչյուրը հարցը քննարկում և մեկնաբանում է իր տեսանկյունից։ Այս ուղղությունների տեսակետների ուսումնասիրությունը հանգեցնում է որոշ ընդհանրացումների.<br>շրջանառության մեջ դրվեցին այնպիսի հիմնարար տնտեսագիտական կատեգորիաներ, ինչպիսիք են կենդանի գործող ուժեր, արտադրողական աշխատուժեր, աշխատուժ, կապիտալ,<br>հիմնավորվեց այն տեսակետը, թե՝ ազգային տնտեսության արդյունավետության կարևոր գործոններից է մարդու որակը, իսկ մարդկանց ունակությունները ամբողջ հասարակության մի մասն է։ Հետագայում այս կանխադրույթը հնարավորություն ընձեռեց զարգացնել մարդկային կապիտալ հայեցակարգը։<br>առաջ քաշվեց այն հիմնադրույթը, թե անձի կարևորագույն որակական հատկանիշները ձևավորվում են նախ և առաջ կրթության ու դաստիարակության համակարգով (վերջինս ավելի զարգացավ ներդրումներ մարդկային կապիտալում տեսության մեջ) ։<br>Մարդկային կապիտալին նվիրված հետազոտություններում տրված են բազմաթիվ բնորոշումներ ու ձևակերպումներ, որոնք հիմնականում նպատակ են հետապնդում դրանք համահունչ դարձնելու կապիտալի վերաբերյալ որևէ տեսության հիմնադրույթնե- րին: Դրա հետ կապված՝ բերվում են կապիտալի և մասնավորապես մարդկային կապի- տալի վերաբերյալ բազմաթիվ հեղինակների ձևակերպումներ: Դրանք գնահատելու և մարդկային կապիտալի տեսության հիմնադրույթները ներկայացնելու համար անհրա- ժեշտ ենք համարում մարդկային կապիտալը դիտարկել կապիտալի վերաբերյալ տեսու- թյունների համատեքստում:<br>Ուսումնասիրելով տնտեսագիտական միտքը հանգում ենք այն եզրակացության, որ շատ տնտեսագետներ, ընդունելով մարդկային կապիտալ հասկացության գոյատևման իրավունքը, դրա մեջ ներառում են տարբեր բովանդակություն։<br>Համարում էին, որ մարդու կարողությունները և արդյունք ստեղծելու հնարավորությունները որպես կապիտալ ընդունելու տնտեսագիտական հիմքեր չկան։ Կապիտալի սոցիալական բնորոշումը տրվել է մարքսյան տնտեսագիտության կողմից, ըստ որի` կապիտալը վարձու աշխատանքի շահագործման միջոցով հավելյալ արժեք կամ շահույթ բերող և դրանով իսկ ինքնամեծացող արժեք է: Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ Մարքսը ժխտել է մարդու աշխատանքային ընդունակությունները կամ աշխատուժը կապիտալ համարելու մոտեցումները, քանի որ, ըստ նրա, այդ դեպքում ստացվում է, որ աշխատուժի տերը կամ վարձու բանվորը նույնպես կապիտալիստ է, ինչն էլ անհեթեթություն է. չէ՞ որ նա տոկոսային եկամուտ չի ստանում և կապիտալային արժեքի եկամուտը ստանում է իր իսկ աշխատանքային ջանքերը գործադրելու շնորհիվ: Այնուհանդերձ, Մարքսը բանվորին դիտարկել է որպես արտադրողական կապիտալի բաղադրամաս: Կ. Մարքսը ընդունելով, որ կապիտալն ունի արժեք և ինքնաաճի /տոկոսի ձևով/ հատկություն, սխալ էր համարում տվյալ հատկություններից զուրկ աշխատուժը կապիտալ համարելը։ Նույն Գարի Բեկկերը Նոբելյան մրցանակի շնորհման զեկույցում նշում է, որ բավականին ժամանակ վարանում էր իր գիրքը «Մարդկային կապիտալ» անվանելու հարցում, քանի որ տվյալ տերմինի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունք էր դիտարկվում։ Տվյալ հասկացությունն այդ շրջանում դիտարկվում էր որպես մարդու նվաստացում, քանզի մարդուն համեմատության մեջ էր դնում մեքենայի հետ։<br>Յուրաքանչյուր նորարարական ալիք, առաջին հերթին ուղղված լինելով տեխնոլոգիաների, մեքենաների և սարքավորումների արդիականացմանը, առաջ է բերում աշխատուժի որակավորման նոր պահանջներ: <br>Ըստ Ջ. Միլլի տեսության «Մարդկային ինքնությունը կապիտալ չէ, մարդը ծառայում է որպես նպատակ, որի համար գոյություն ունի հարստությունը։ Սակայն նրա ձեռք բերած ունակությունները, որոնք հանդես են գալիս որպես միջոցներ և իրականացվում են միայն աշխատանքի միջնորդությամբ, լրիվ հիմնավորվածությամբ կարելի է դասել կապիտալ կատեգորիային»։<br>Կատարված ուսումնասիրությունները մատնանշում են, որ Ադամ Սմիթն առաջինն էր, ով 1776 թ. իր «Ազգերի հարստություն» աշխատության մեջ կապիտալին իր կողմից տրված սահմանումում ընդգրկեց նաև մարդկային կապիտալի հասկացությունը։ Սմիթը ժողովրդի կապիտալի կազմում ներառում էր բնակիչների ձեռք բերած հմտությունները, քանզի դրանք ավելացնում են հասարակության, ինչպես նաև անհատի հարստությունը։ <br>Ադամ Սմիթին հաջորդող հետագա մեկուկես դար ժամանակահատվածում մարդկային տարրի գոյությունը կապիտալում տնտեսագիտական ուսմունքներում համարյա մոռացության տրվեց։ Այդ շրջանում առաջնային էր համարվում նյութատեխնիկական կապիտալը, իսկ մարդու մասնակցությունը դիտվում էր որպես կապիտալի կիրառության միջոց։<br>Ու. Բոուենը գտնում էր, որ մարդկային կապիտալի էությունը «բաղկացած է ձեռք բերած գիտելիքներից, հմտություններից, մոտիվացիայից և էներգիայից, որոնցով օժտված են մարդ արարածները և որոնք կարող են օգտագործվել ապրանքներ և ծառայություններ արտադրելու նպատակով որոշակի ժամանակաշրջանի ընթացքում»:<br>Իսկ ահա Գ. Մենքյուն այն որակում է որպես մարդկանց կրթության և աշխատանքի ընթացքում ուսուցանելու գործընթացում կուտակված ներդրումներ: Ի տարբերություն վերջիններիս, Ջեյմս Գոռթնին մարդկային կապիտալ տերմինի փոխարեն օգտագործում է ՄՌ՝ մարդկային ռեսուրսներ տերմինը, այն բնութագրելով որպես «մարդու ունակությունները, հմտությունները և առողջությունը, որոնք կարող են նպաստել ընթացիկ և ապագա արտադրանքի արտադրությանը: Կրթության և ուսումնառության մեջ ներդրումները կարող են մեծացնել մարդկային ռեսուրսների առաջարկը»: <br>Միավորված ազգերի կազմակերպությունն առաջարկել է մարդկային կապիտալի զարգացման հետևյալ բնութագրիչները. <br>1. բնակչության եկամուտները (կենսամակարդակը), <br>2. մարդկանց կրթության մակարդակը, <br>3. մարդկանց առողջական վիճակը: <br>Ընդ որում՝ որպես դրանց համապատասխան ցուցանիշներ ընտրած են. <br>եկամտի գնահատման համար՝ երկրում մեկ շնչի հաշվով արտադրված համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ), որը բնութագրում է պատշաճ կենսամակարդակ ունենալու հնարավորությունը, <br>կրթության մակարդակի գնահատման համար՝ գրագիտության մակարդակը և համապատասխան տարիքային խմբի բնակիչներից ուսումնական հաստատություններում ընդգրկվածների թիվը. այդ երկու չափանիշների կշռված մեծությունների (առաջինը՝ 1/3, երկրորդը՝ 2/3 գործակցով) գումարը ներկայացնում է կրթության մակարդակը երկրում, - մարդկանց առողջության գնահատման համար՝ նորածինների կյանքի սպասվելիք միջին տևողությունը տարիներով: <br>Իսկապես մարդկային կապիտալի համախմբված հատկանիշներն արտահայտվում են որակական չափանիշներով: Դրանք են` առողջությունը, կյանքի տևողությունը, կրթությունը և գիտելիքները, կենսական և աշխատանքային փորձը, մտավոր ունակությունները, կյանքի մշակույթը, կազմակերպական ու ձեռնարկատիրական ունակությունները և այլն: Պետք է նշել, որ պետական զարգացվածության հետ փոխադարձ կապը բնորոշ է մարդկային կապիտալին ընդհանրապես և նրա առանձին բաղադրատարրերին՝ մասնավորապես: Փոխադարձ կապ գոյություն ունի նաև մարդկային կապիտալի առանձին բաղադրատարրերի միջև, որի արդյունքում նրանք ունենում են ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ տարբերիչ գծեր: Այսպես օրինակ՝ կրթության և առողջության կապիտալների կապն արտահայտվում է հետևյալ կերպ. որքան մարդը կրթված է, ունի կրթական բարձր մակարդակ, այնքան նա մեծ նշանակություն է տալիս առողջությանը, քանի որ վերջինս հիմք է մտավոր ունակությունների զարգացման համար: Բացի այդ, առողջ մարդն ավելի մեծ հնարավորություններ ունի ստանալու ժամանակակից պահանջները բավարարող կրթություն: Այս երկուսի միջև ընդհանուրն այն է, դրանք կրողին անմիջապես եկամուտ չեն բերում, ակնկալում են հետագայում ստանալ, պահանջում են, ի հաշիվ ընթացիկ ծախսերի, զգալի միջոցների ընդգրկում: Միևնույն ժամանակ, և՛ առողջությունը, և՛ կրթությունը երկարատև օգտագործվում են իրենց կրողների կողմից, որի արդյունքում կարող են ենթարկվել ֆիզիկական ու բարոյական մաշվածության: <br>Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Թ. Շույլցը, ապացուցել է, որ ԱՄՆ-ի տնտեսությունում ավելի շատ եկամուտ է ստացվում մարդկային կապիտալից, քան ֆիզիկական կապիտալից։ Ըստ նրա` զարգացող երկրները ներդրումներ պետք է կատարեն առաջին հերթին առողջապահության, կրթության, գիտության ոլորտում։ Դա ավելի շահավետ է, քան նոր ձեռնարկություններ կառուցելը:<br>Այսպիսով, մկանային ուժի վրա հիմնված աշխատանքը կոչվում է ֆիզիկական, իսկ խնդիրների լուծմանն ուղղված անհատի մտավոր գործունեությունը՝ մտավոր: Դարեր շարունակ արտադրական գործընթացի հիմնական բաղադրիչը մարդու ֆիզիկական աշխատանքն էր: Անհատի արտադրական գործառույթների գնահատման որակական նոր փուլը կապված է XX դ. կեսին սկսված ԳՏՀ-ի արդյունքների ներդրման և արտադրության ավտոմատացման հետ: Աշխատողի կարգավիճակի գործառնական փոփոխության տեսանկյունից այդ գործընթացի էությունն այն է, որ աշխատանքի գործիքները կառավարող մարդուն փոխարինելու է գալիս յուրահատուկ մի մեխանիզմ, որի հետևանքով տեղի է ունենում անհատի յուրօրինակ օտարում տեխնոլոգիական գործընթացից: Նոր պայմաններում աշխատող անհատից պահանջվում էին նոր հմտություններ: Ավտոմատացված արտադրական գործընթացի ղեկավարումը պահանջում էր ոչ միայն կիրառական հմտություններ և փորձ, այլև ընդհանուր, տեխնիկական և հատուկ գիտելիքների որոշակի մակարդակ: Աստիճանաբար աճում էր մտավոր աշխատանքային ծախսումների տեսակարար կշիռն արտադրական ոլորտում, տեղի էր ունենում աշխատանքի հագեցում մտավոր գործունեությամբ և ստեղծագործական մտածելակերպով: Նման աշխատողը դառնում էր անփոխարինելի՝ ի հաշիվ բարձր որակավորման: Այդ որակը հազվագյուտ է և, միաժամանակ, ձեռքբերովի: Իսկ այս գործոնի հիմքը կրթությունն է: Աշխատանքային ունակությունները դադարեցին անհատի բնական կարողությունների շարունակությունը լինելուց, դրանց ձեռքբերումը դարձավ առանձնացված մի գործընթաց, որը պահանջում էր ներդրումային լուրջ քաղաքականության իրականացում:<br>Թեմայի շուրջ հետաքրքիր կարծիք է արտահայտում ռուսական ամսագրերից մեկը /Л. Жак1, В. В. Циганов: Возможные пути будущего общественного развития // Российский гуманитарный журнал. 2016. Том 5. №4/ ,Известно, что экономическая наука работает с каким-то непонятным препаратом человека, которого называет Homo economicus. Важным шагом вперед было бы, если бы экономика поняла, что необходимо согласиться с тем фактом, что человека нельзя полностью просто расчленить и извлечь из него только те свойства, которые подходят именно для того описания, к которому данная наука стремится, либо как источника силы его мышц или активности мозга. Поэтому основой экономических рассуждений должен быть весь человек, так как существует предел: человек – машина. Экономика гордится тем, что называется общественной наукой, но в действительности она не признает даже отдельного человека, не говоря уже об обществе. Современная экономика является, напротив, глубоко бесчеловечной в том, как она систематически деградирует человека на человеческие ресурсы или человеческий капитал. Человек как таковой для современной экономической науки совершенно лишний, и нужно признать, что последний раз видел человека в экономике Адам Смит, который был, прежде всего, моральным философом, а его работа ,Богатство народовե была лишь чем-то вроде побочного продукта. Если мы хотим говорить об экономике, а также о социологии как об общественных науках, то совершенно необходимо признать тот факт, что основой общества является не отдельный человек или его якобы научные препараты, а пары людей и их отношения. Это значит, что то, о чем здесь идет речь, это не преодоление капитализма, а преодоление индивидуализма. Индивидуализм – это то, что разлагает современное общество, разрушает доверие между людьми и само человеческое достоинство. Мы находимся на пороге возможного перелома в общественном развитии, где общество перестает быть обществом и становится свободным текучим накоплением индивидуальных лиц. Такую пародию на общество можно, естественно, не только помещать в любую форму или емкость, но также как угодно разделять и объединять. Ее можно даже сжимать и перемещать. Разумеется, что такое представление об обществе без корней, хребта и структуры является привлекательным для элит, которые стре- мятся его контролироватьե.<br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br>ԳԼՈՒԽ 2<br>ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԱՊԻՏԱԼԻ ԲՆՈՒՅԹՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ<br><br>Վերջին շրջանում մարդկային կապիտալի հիմնախնդիրը դարձել է նաև հայ տնտեսագետների հետազոտական գործունեության օբյեկտ: Կարևոր ենք համարում նշել, որ ներկայում ՀՀ Կառավարության կողմից հանրապետության տնտեսության զարգացման ռազմավարական երեք ուղղություններից մեկը համարվում է մարդկային կապիտալի զարգացումը:<br>Մարդկային կապիտալի զարգացման ցուցանիշներով Հայաստանը դասվում է միջին զարգացած երկրների շարքին: Դա ամենից առաջ պայմանավորված է կրթության բնագավառում ձեռք բերված հաջողություններով: Հայաստանը դեռևս ԽՍՀՄ կազմում համարվում էր բարձր կրթական մակարդակ ունեցող երկիր: Այն առաջնակարգ տեղ էր զբաղեցնում արտադրության մեջ միջնակարգ, միջնակարգ մասնագիտական և բարձրագույն կրթության աշխատողների թվաքանակով: Իսկ գիտության թեկնածուների և դոկտորների թվով (10.000 մարդու հաշվարկով) զբաղեցնում էր առաջին տեղը: Ընդհանուր առմամբ Հայաստանում կրթությունը ավանդաբար բարձր վարկանիշ է ունեցել: Այսօր էլ պետական, ազգային կարևոր խնդիր է կրթության համակարգի պահպանումը և կատարելագործումը և միջազգային ասպարեզում նրա մրցունակության պահպանումը:<br>Ներկայումս ՀՀ-ի առջև ծառացած կարևորագույն խնդիրը տնտեսության զարգացման ծրագրերի ու նպատակների ուղղորդումն է դեպի բարձր տեխնոլոգիաների և գիտատար ճյուղերի զարգացումը։ Քանի որ աշխարհում կա դրա փորձը. երբ երկիրը հարուստ չէ բնական ռեսուրսներով, բայց տնտեսությունը ձեռք է բերել զարգացման բարձր մակարդակ (Ճապոնիա, Հարավային Կորեա) ի հաշիվ մարդկային կապիտալի ու մարդկային ներուժի։ Նման քաղաքականություն կիրառելու համար հանրապետությունում առկա է մտավոր այդ մեծ ներուժը, անհրաժեշտ է միայն ծավալել այնպիսի գործունեություն, որպեսզի այն ուղղորդվի տնտեսական աճի նոր գործոնների մշակմանն ու վերլուծությանը։ Վերջիններիս մեջ մեծ տեղ պետք է հատկացվի մարդկային կապիտալի տեսությանը։ Այս տեսակետից առավել նպատակահարմար է աշխատուժի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրումն իրականացնել հենց անհատի մեջ մարդկային կապիտալի ձևավորման տեսանկյունից։ Ծախսերը, որոնք իրականացվում են պետության, ընկերության, ընտանիքի կամ հենց իր՝ մարդու կողմից, պետք է օգտագործվեն և օգուտ բերեն ինչպես անհատին, այնպես էլ երկրի տնտեսությանն ու հասարակությանը։ Ելնելով ժամանակակից տեսակետներից, կարելի է եզրակացնել, որ հասարակության և երկրի տնտեսական առաջընթացը զգալիորեն կախված է երեք հիմնական նպատակների իրականացումից. <br>ա) ապրել երկար և առողջ կյանքով, <br>բ) ձեռք բերել գիտելիքներ և ընդլայնել ու կատարելագործել դրանք, <br>գ) ձեռք բերել ապրուստի գոյատևման միջոցներ, որոնք կապահովեն կյանքի արժանապատիվ մակարդակ։ <br>Երկրի տնտեսության զարգացման նպատակով մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման համար պետք է ունենալ համապատասխան միջավայր, առանց որի դժվար է լուծել այն խնդիրները, որոնք ծառացած են այս առանձնահատուկ ռեսուրսի առջև։ Դա վերաբերում է նախ և առաջ կրթական համակարգին, այսինքն՝ կադրերի բարձրակարգ որակավորմանն ու մասնագիտական պատրաստվածությանը, այնուհետև երկրի կառավարության կողմից տնտեսական (կադրային) այնպիսի քաղաքականության իրականացմանը, որպեսզի ապահովվեն բավարար քանակի աշ- խատատեղեր, այսինքն՝ տնտեսության կողմից նպատակդրված մասնագետների պահանջարկի ավելացում։ Մեր հանրապետության համար երկու պայմաններն էլ դեռևս բավարար չեն։ Նախ՝ կրթական համակարգը վերափոխման և նորի ձևավորման փուլում է. վերաբացվում են բանվորական բարձրակարգ կադրեր պատրաստող կրթական օջախ- ները, կատարվում են նորանոր փոփոխություններ, սակայն եթե գնահատելու լինենք ներկայիս կրթական համակարգի դրվածքը, ապա կնկատենք, որ դա դեռևս չի բավարարում այն պահանջները, որոնք ներկայացնում են և՛ գործատուները և՛ տնտեսությունն ընդհանրապես։ Դա վերաբերում է և՛ մասնագիտական գիտելիքներին, և՛ որակական հատկանիշներին, և՛ բարոյահոգեբանական բնութագրին։ Երկրորդ, մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման մյուս պայմանը նույնպես բարելավման կարիք ունի։ Այսպես, հանրապետության աշխատանքի շուկայում աշխատանքի առաջարկի և պահանջարկի միջև նկատվում է անհամապատասխանու- թյուն (խոսքը ոչ թե քանակական, այլ որակական, կառուցվածքային գործոնների մասին է)։ <br>Վերջին տարիներին ՀՀ աշխատանքի շուկայում նկատելիորեն մեծացել է պահանջարկը բարձրակարգ բμանվորական մասնագետների նկատմամբ, որը աշխատանքի առաջարկում բավարար քանակությամբ չի ապահովվում։ Բացի այդ, բարձրագույն կրթություն ստացած շատ երիտասարդներ, չգտնելով իրենց պահանջները բավարարող (աշխատավարձ և աշխատանքային պայմաններ) մասնագիտությանը համապատասխան աշխատանք, աշխատանքի են անցնում կա՛մ պակաս որակավորում պահանջող, բայց համեմատաբար բարձր եկամուտ ապահովող ընկերություններում (օրինակ, հյուրանոցներում` սպասավոր, սրճարան-ռեստորաններում՝ մատուցող), կա՛մ էլ հեռանում են հանրապետությունից։ Երկու դեպքում էլ դա երկրի տնտեսության համար մեծ կորուստ է և՛ ֆինանսական, և՛ մարդկային-կադրային առումով։ Վիճակը բարելավելու նպատակով երկրի տնտեսության գերխնդիրը պետք է լինի համապատասխան աշխատատեղերի ստեղծումը, ժամանակակից պայմաններին համահունչ կրթական համակարգի ձևավորումն ու զարգացումը։ Սրանք այն կարևոր քայլերն են, որոնք կնպաստեն երկրի տնտեսության իրական վիճակի կայունացմանը և պայմաններ կստեղծեն հետագա բարգավաճման համար։<br>Տնտեսական աճ - մարդկային կապիտալի վերարտադրություն կապը փոխադարձ է, և դրանց փոխհարաբերությունը պետք է դիտարկել որպես մեկ ամբողջություն:<br>Մարդկային կապիտալի վերարտադրությունն իրականացվում է երկու մակարդակով՝ մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական, այսինքն՝ ընտանեկան։ Մարդկային կապիտալի կայացման ելակետային և հիմնական փուլը ընտանիքն է. հասարակության կենսաբանական և սոցիալ- տնտեսական բջիջը: Ընտանիքում է ծնվում մարդը, և սկիզբ առնում մարդկային կապիտալի երկարաժամկետ կայացումը: Միևնույն ժամանակ մարդկային կապիտալն է հանդիսանում ընտանիքի կամ տնային տնտեսության կրողը: Դրանով է բացատրվում, որ մարդկային կապիտալի կայացման, զարգացման և կենսագործունեության արդյունավետության մասին լիարժեք տեղեկատվություն ենք ստանում տնային տնտեսությունների բյուջեների հետազոտություններից: Այդ պատճառով, մարդկային կապիտալի կայացման և զարգացման մեջ ընտանիքի դերը անփոխարինելի է: Ժամանակակից աշխարհում՝ հատկապես զարգացած երկրներում երեխաներին մանկատներից մասայաբար ընտանիք են տեղափոխում: Ընտանիքում է հիմնականում ձևավորվում և կայանում մարդկային կապիտալը: <br>Մակրոտնտեսական մակարդակում մարդկային կապիտալի վերարտադրության գործընթացը դիտարկվում է երկրագնդի, երկրի կամ տարածքի բնակչության վերարտադրությամμ։ Մարդկային կապիտալի հենքը, ինչպես նշել ենք, մարդն է, հե- տևաբար մարդկային կապիտալի վերարտադրությունը ծնելիության մակարդակն է, առողջապահության զարգացման աստիճանը, կրթության մակարդակը, որն ընդգրկում է նախադպրոցական դաստիարակությունը, ընդհանուր կրթությունը, միջնակարգ մասնագիտական կրթությունը, բուհական և հետբուհական կրթությունը, այնուհետև նախապատրաստումը աշխատավայրում, որակավորման μարձրացումն ու վերապատրաստումը, ինչպես նաև արտագաղթի ծավալաչափերը։ Ընդհանրապես, մարդկային կապիտալի վերարտադրությունը մակրոմակարդակում նրա առանձին բաղադրատարրերի վերարտադրությունն է ինչպես առանձին, այնպես էլ ամբող- ջականությամբ վերցրած։ Նշված բաղադրատարրերի արդյունավետ փոխգործունեությունը միայն կարող է ապահովել մարդկային կապիտալի ամբողջական վերարտադրություն։ Այդ շղթայի մի օղակի խափանումն անգամ կամ ոչ արդյունավետ գործընթացը կարող է հանգեցնել մարդկային կապիտալի վերարտադրության արդյու- նավետության մակարդակի նվազեցմանը։<br>Տեղին է նշել, որ ներկայում գնալով նվազում է տնտեսական աճի ազդեցությունը մարդկային զարգացման վրա: Երկրում որքան մեծ է բնակչության մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ ծավալը, այնքան փոքր է դրա աճից բնակչության զարգացման վրա ազդեցության չափը: Մարդկային կապիտալի կուտակումը տնտեսական աճի հիմքում դնելը բերում է նրան, որ զգալիորեն մեծանում է այդ աճի ազդեցության չափը մարդկային զարգացման գործընթացում: Դա պայմանավորված է նրանով, որ մարդկային կապիտալը միշտ մարմնավորված է կեցության մեջ, ուստի մարդկային հատույցի բաժինը կհասնի բոլոր նրանց, ովքեր այն տնօրինում են: Հետևաբար մարդկային կապիտալի հենքի վրա ձևա- վորված տնտեսական աճի դեպքում ՀՆԱ աճի յուրաքանչյուր միավորի օգտակարությունն ավելի զգալի կլինի բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման գործընթացում, քան այլ գործոնների ազդեցությամբ պայմանավորված տնտեսական աճի:<br>ՀՀ-ում մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ աճից մեծ սպասելիքներ կային եկամտի բաշխման սոցիալական անարդարության որոշակի կրճատման, մարդկային կապիտալի վերարտադրության բարելավման առումով, որոնք, սակայն, իրականություն չդարձան, քանի որ երկրում պահպանվող քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական անհավասարությունը և բնակչության առանձին խմբերի մեկուսացվածությունը պայմա- նավորում են աղքատության որոշակի բարձր մակարդակի առկայություն: Այդ մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ ոչ միայն ավելացել է աղքատ բնակչության տեսակարար կշիռը ՀՀ-ում, այլև ավելի է մեծացել /ավելի քան 10 անգամ/ 20% ամենաաղքատ բնակչության և 20% ամենահարուստ բնակչության եկամուտների տարբերությունը. նույնը նկատվում է նաև սպառողական ծախսերում, որտեղ տարբերությունը ավելի քան 7 անգամ է: Դա խոսում է այն մասին, որ տնտեսական աճը ՀՀ-ում չի նպաստել բնակչության բարեկեցության մակարդակի բարձրացմանը, մարդկային կապիտալի արդյունավետ վերարտադրության գործընթացին: Արդյունքում Հայաստանը մարդկային զարգացման համաթվով գնալով զիջում է իր դիրքերը աշխարհի 125 երկրների շարքում:<br>Հայաստանի պարագայում կարևորվում է նաև մարդկային կապիտալի գենդերային հիմնախնդիրների հետազոտությունը, մասնավորապես կանանց աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրը, որ բնութագրվում է հետևյալ առաձնահատկություններով. <br>Հայաստանում բարձրագույն կրթություն ունեցողների մեջ գերակշռում են կանայք, ինչը վկայում է այն մասին, որ կանանց մարդկային կապիտալն առանձնանում է ավելի մեծ ներդրումներով: <br>Հայաստանի գործազուրկների մեջ գերակշիռ մաս են կազմում կանայք, որ կանանց աշխատուժի անարդյունավետ օգտագործման ապացույց է: <br>Հայաստանում կանանց միջին աշխատավարձը մոտ 1.5 անգամ զիջում է տղա- մարդկանց միջին աշխատավարձին, որ փաստում է կանանց վարձատրության բնագավառում առկա խտրականությունը: <br>Մեզանում լուրջ հիմնախնդիր է նաև որակյալ, ինտելեկտուալ մարդկային կապիտալի կենտրոնացումը: Հարցն այն է, որ որակյալ մարդկային կապիտալի գերակշիռ մասը կենտրոնացած է մայրաքաղաքում, ինչը պայմնավորված է այն հանգամանքով, որ բարձրագույն կրթօջախների ճնշող մեծամասնությունը Երևանում է: Մարդկային կապիտալի կենտրոնացումը Երևանում լուրջ հիմնախնդիրներ է ստեղծում մարզերի ուսանողների համար՝ հանրակացարանային ծախսեր և այլն: Անհրաժեշտ է լիցքաթափել Երևանը և տարածաշրջանային համալսարաններ բացել: <br>ՀՀ-ում մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ հավասար պաշտպանության կարիք ունի նաև մարդկային կապիտալը: Հայաստանում ՄԿ հիմնախնդիրներին է առնչվում նաև միգրացիայի շարունակական բարձր մակարդակը: Բնակչության միգրացիան կտրուկ հարվածում է ազգային մարդկային կապիտալին, քանի որ մարդիկ երկրից հեռանում են՝ իրենց հետ տանելով տարիների ընթացքում կուտակած աշխատանքային փորձը և գիտելիքներ:<br>Հայաստանի Հանրապետությունը, լինելով մի քանի տարածաշրջանային տնտեսական միավորումների անդամ երկիր, արդեն իսկ որոշակի չափով մասնակցում է երկրների գլոբալացման գործընթացին։ Գլոբալացման գործընթացը իրենից ենթադրում է տվյալ երկրի տնտեսության, կրթության, առողջապահության, անվտանգու- թյան և բոլոր այլ ոլորտների ստանդարտացում և համաձայնեցում միջազգային ստանդարներին։ Երրորդ կարգի երկրների համար, որոնք գխավորապես չունեն բնական ռեսուրսներ և նպաստավոր տնտեսաաշխարհագրական դիրք, գլոբալ շուկային ինտեգրվելու ամենաարդյունավետ տարբերակը գիտակրթական համակարգի կատարելագործումն է։ Մարդկային ռեսուրսները համարվում են անսպառ ռեսուրս, և քանի որ ՀՀ-ում առկա են բոլոր անհրաժեշտ նախապայմանները մարդկային կապիտալի զարգացման և կատարելագործման համար, ուստի գիտակրթական համակարգը այն ամենակարևոր ոլորտներից մեկն է, շնորհիվ որի կարելի է զարգաց- նել երկրի տնտեսությունը, առաջացնել այլ երկրների հետաքրքրությունը դեպի ՀՀ կրթական ոլորտ, արտահանելե կրթական և գիտական արդյունքը, կապեր և համագործակցություն հաստատել այլ երկրների կրթական ոլորտի ներկայացուցիչների հետ։<br>«Մարդկային կապիտալի զարգացման գործողություններն ուղղված են լինելու առաջնային ծառայությունների ծավալների, որակի և մատչելիության աճին (ներառյալ՝ առողջապահությունը, կրթությունը, գիտությունը, մշակույթն ու առաջնային ենթակա- ռուցվածքները)՝ հատուկ շեշտադրելով նաև մարդու և բնության փոխհարաբերու- թյուններն ու ներդաշնակ զարգացումը։ ՀՀ քաղաքացու անձնական զարգացմանը, մասնագիտական աճին, նրա քաղաքացիական դաստիարակությանն ու մշակույթի մակարդակի ավելացմանն ուղղված գործողությունները լինելու են Կառավարության ուշադրության կենտրոնում՝ յուրաքանչյուրի մոտ ամրապնդելով հայրենիքում ապրելու նախընտրելիությունը», - ասվում է Հայաստանի հեռանկարային զարգացման ռազմավարական ծրագրի (ՀԶԾ) գերակայությունները և հիմնական նպատակը 2014-2025 դրույթի կետում, որին ի հավելումն շարունակվում է՝ «Արդյունաբերական քաղաքականության ուղղորդող տեսլականը Հայաստանը բարձրարժեք և գիտատար ապրանքների և ծառայությունների արտադրության երկիր դարձնելն է, որի առանցքը ստեղծագործ մարդկային կապիտալն է: Այս տեսլականի իրագործումը պահանջում է փուլային մոտեցում՝ ենթադրելով աստիճանական անցում ռեսուրսաինտենսիվ արտադրություններից դեպի ունակությունների և հմտությունների, և այնուհետև՝ գիտելիքի վրա հիմնված արտադրությունների գերակշիռ դերակատարության երկարաժամկետ հեռանկարում: Հաշվի առնելով տնտեսության համակարգային զարգացման կարևորությունը` արդյունաբերական ռազմավարությունը դիտարկվում է տնտեսության համակողմանի զարգացման տեսլականի և տնտեսության այլ հատվածների զարգացման առաջնահերթությունների համատեքստում»:<br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br>ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ<br><br>Ներկա ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այժմ համընդհանուր է այն կարծիքը, որ մարդը, լինելով հասարակության ձևավորման հիմքը և կարևորագույն տարրը, շնորհիվ գիտակցված գործելու իր կարողության, միաժամանակ հանդիսանում է նաև հասարակության զարգացումն ապահովող կարևորագույն գործոնն ու միջոցը։Սակայն բազում հարցեր դեռևս պարզաբանման կարիք ունեն։ Օրինակ՝ ինչպես և ինչ չափով է հարկավոր ապահովել այդ գործոնի լավագույն օգտագործումը, դրա միջոցով հասնելու համար զարգացման ցանկալի մակարդակին։ <br>ՀՀ տնտեսությունը բնութագրվում է որպես բնական ու նյութական սակավ պաշարներով, ըստ ոլորտների քիչ դիվերսիֆիկացված, անկատար մրցակցային դաշտով և տնտեսության մեջ դրամական փոխանցումների նշանակալի դերով տնտեսություն: Նման առանձնահատկություններով էլ պայմանավորված` այն բավականին խոցելի է արտաքին ցնցումների հանդեպ, ինչն ապացուցեց վերջին ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը` ստիպելով որոնել տնտեսության զարգացման նոր մոդելներ և վերաձևակերպել առաջնահերթությունները: Այս համատեքստում այսօր Հայաստանի տնտեսության զարգացման ապագան կապվում է գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման հետ, որտեղ առանցքային է մարդկային կապիտալի դերը` որպես տնտեսական աճի գործոն. դա այն ռեսուրսն է, որը բոլոր ժամանակներում էլ եղել է մեր երկրի տնտեսության զարգացման առաջմղիչը։ Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը Հայաստանի նման սահմանափակ բնական ռեսուրսներով երկրի համար ռեալ հնարավորություն է մարդկային կապիտալը վերածելու տնտեսական առավելության:<br>Արդի պայմաններում համաշխարհային տնտեսության գլխավոր բնութագրերից մեկն այն է, որ ձևավորվել է տնտեսական զարգացման սկզբունքորեն նոր մոդել՝ հիմնված գիտելիքի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման կառուցակարգերի վրա: Եթե արդյունաբերական հասարակարգում զարգացման հիմնական գործոնն արդյունաբերական կարողություններն ու ֆիզիկական կապիտալն էին՝ զերծ սոցիալական և հոգևոր արժեքներից, ապա այժմ առանցքային է մարդկային կապիտալը: Այն ձևավորվում է ինստիտուցիոնալ միջավայրում՝ իր վրա կրելով հասարակական բոլոր ինստիտուտների դրոշմը: Դա է պատճառը, որ նորամուծական զարգացման հիմնական խնդիրներն իրենց վրա կրում են հասարակության զարգացման սոցիալական պայմանների ազդեցությունը՝ ներառյալ միջանձնային փոխհարաբերությունները, կրոնը, մշակույթը, բարոյական արժեքներն ու աշխարհայացքային մոտեցումները:<br>Տեղեկատվական հասարակության պայմաններում ձևավորված և կուտակված մարդկային կապիտալն ավելի արժեքավոր ռեսուրս է, քան ֆիզիկական կապիտալը, քանի որ արդյունավետության, տնտեսական աճի ու մրցունակության բարձրացման անկյունաքարն է: Ներկայումս զարգացումն առավել սերտորեն կապված է կյանքի որակի, քան մակարդակի հետ: Զարգացած մարդը սահմանափակ ռեսուրսներով կարող է ավելի բարձրացնել իր և մյուսների կյանքի որակը, քան թերզարգացած մարդն անսահմանափակ ռեսուրսներով:<br>Ելնելով հասարակության կայուն զարգացման հրամայականից, հարց է առաջանում. կարելի՞ է արդյոք մարդկային կապիտալի զարգացման գործառույթն ամբողջությամբ թողնել մրցակցային շուկայի ինստիտուտներին։ Ակնհայտ է, որ շուկայական ինստիտուտների կողմից նշված գործառույթն իրականացվելու է՝ հիմն ընդունելով սոցիալական ոլորտի ծառայությունների նկատմամբ անհատների և կազմակերպությունների վճարունակ պահանջարկի բավարարման նախապայմանը։Ընդ որում, սոցիալական ծառայությունները տրամադրվելու են մնացած ապրանքների նման՝ առևտրային հիմունքներով։ Սակայն նման մոտեցումն անընդունելի է հետևյալ պատճառներով.<br>բնակչության եկամուտների անհավասարությունը թույլ չի տալիս շուկայական հիմունքներով բաշխել սոցիալական ոլորտի ծառայությունները՝ ելնելով բնակչության և կազմակերպությունների իրական պահանջմունքներից։ Վճարունակ շուկայական պահանջարկի հիման վրա ձևավորված սոցիալական ոլորտի ծառայությունների ծավալը միշտ ցածր է դրանց իրական պահանջվող ծավալից;<br>բնակչության և կազմակերպությունների մի մասը, բավարար տեղեկացված չլինելով և հետևելով ավանդույթներին, չի ձևավորում սոցիալական ծառայություների նկատմամբ վճարունակ պահանջարկ։ Ասվածը, մասնավորապես, արտահայտվում է սեփական կամ ընտանիքի անդամների առողջության, կրթական մակարդակի, մշակութային զարգացման նկատմամբ ոչ բավարար ուշադրությամբ;<br>սպառողների և սոցիալական ծառայություններ մատուցողների միջև տեղեկատվությունն անհավասար է բաշխված։ Մի շարք դեպքերում տեղեկատվության պակասն այնպիսին է, որ սպառողն ի վիճակի չէ ինքնուրույն ընտրություն կատարելու և ոչ շուկայական կազմակերպությունների երաշխիքների կարիքն ունի։<br>Հիրավի Մրցակցային տնտեսություն ստեղծելու ճանապարհը երկրում մրցակցային մարդկային կապիտալի ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման մեջ է: <br><br><br>ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ<br><br>Եղիազարյան, Բենիամին Հովսեփի, Մարդկային կապիտալը հասարակության զարգացման հիմնական գործոն : Ուսումնական ձեռնարկ / Բ.Հ. Եղիազարյան, Ա.Ս. Գյուրջյան, Ն.Բ. Եղիազարյան; ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվ. տնտես. ինստ. - Երևան : Նա Դա Մա, 2007. - 328 էջ<br><br>Ղուշչյան, Համազ Բուղդանի, Մարդկային կապիտալի վերարտադրության պետական կարգավորումը : Ուսումնական ձեռնարկ / Հ.Բ. Ղուշչյան, Ռ.Ս. Ղանթարչյան; Խմբ.՝ Ի.Տ. Տիգրանյան; Հայաստանի պետ. տնտեսագիտ. համալս. - Երևան : Տնտեսագետ, 2009. - 159 էջ<br><br>Մարզպանյան, Հ. Միգրացիայի ռիսկերը և մարդկային կապիտալի վերարտադրությունը. հարցադրումներ, հարցումներ, համադրումներ / Հ. Մարզպանյան, Ռ. Մարկոսյան, Ն. Խաչատրյան ; ԵՊՀ. - Երևան : ԵՊՀ հրատարակչություն, 2016. - 138 էջ<br><br><br> title_arm Մարդկային կապիտալ title_eng convertot_1 Mardkayin kapital convertot_2 Mardkayin kapital convertot_3 Mardkayin kapital convertot_4 Mardkayin kapital convertot_5 Mardkayin kapital convertot_6 Mardkayin kapital convertot_7 Mardkayin kapital convertot_8 Mardkayin kapital convertot_9 Mardkayin kapital convertot_10 Mardkayin kapital convertot_11 Mardkayin kapital convertot_13 Mardkajin kapital convertot_14 Mardkayin kapital convertot_15 Mardkayin kapital convertot_16 Mardkayin kapital convertot_17 Mardkayin kapital convertot_18 Mardkayin kapital

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 <p><br /> 1.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ծառայությունների ոլորտի արդյունավետ կառավարում: Յու.Մ. Սուվարյանի ընդհանուր խմբագրությամբ, Երևան, 2004 թ., էջ 39:<br /> 2.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Սուվարյան Յու., Զբոսաշրջության &nbsp;մրցակցությունը &nbsp;և զարգացման ուղղությունները ՀՀ-ում, Եր. 2014, էջ &nbsp;78:<br /> 3.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Տվյալները հավաքագրված են Հայաստանի վիճակագրական տարեգիրք 2011, 2012: Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական վիճակը 2012 թ. հունվար-դեկտեմբերին: Տեղեկատվական ամսական զեկույց: Երևան, 2013:<br /> 4.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Котлер Ф. Маркетинг. Гостеприимство и туризм: Учебник / Котлер Ф., Боуэн Д., Мейкенз Д., 1998 г.<br /> 5.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Уокер Д. Введение в гостеприимство: Учеб. / Уокер Д., 2004 г.<br /> 6.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Лесник А.Л. Организация и управление гостиничным бизнесом.М.: &laquo;Интелуниверсал&raquo;, 2002 г.<br /> 7.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Бушманова Н.В., Мазлова М.А., Падалкина О.Н. Туристические услуги и их роль в организации обслуживания потребителей.//Современные технологии в сервисе, туризме и управлении. _ Майкоп: Изд-во МГТИ, 2002.<br /> 8.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Курская Е.Н. Контроль качества в туристической отрасли. //Менеджмент в России и за рубежом. 2005. № 5.<br /> 9.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Волков Ю.Ф. Экономика гостиничного бизнеса. Ростов -на-Дону: Феникс, 2003.<br /> 10.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Джанджугазова Е.А. Маркетинг в индустрии гостеприимства: Учеб. пособие для вузов / 2003 г.<br /> 11.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Кабушкин Н.И. Менеджмент гостиниц и ресторанов: Учеб., 2005 г.<br /> 12.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Шматько Л.П., Туризм и гостиничное хозяйство; ростов н/Д/ ИКЦ &laquo;МарТ&raquo;, 2005 г.<br /> 13.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ульянов В.А., Малые гостиницы в индустрии гостеприимства; г. Москва, РИБ &laquo;Турист&raquo;, 2004 г.<br /> 14.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Сенин В.С. Гостиничный бизнес: Классификация гостиниц и других средств размещения:, 2004 г.<br /> 15.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Hospitality industry research: Tourism and hotel industry in Armenia. Brief presentation. // http://www.ameria.am/pdf/b6afba8242293a55bafb68e4dd3bf5e4.pdf&nbsp;<br /> 16.&nbsp;&nbsp; &nbsp;The World Bank. Logistics performance index: Quality of trade and transport-related infrastructure. // http://data.worldbank.org /indicator /LP.LPI.INFR.XQ&nbsp;<br /> 17.&nbsp;&nbsp; &nbsp;www.theworlds50best.com&nbsp;<br /> 18.&nbsp;&nbsp; &nbsp;www.armstat.am&nbsp;</p> description_2 <p>Ներածություն</p> <p>Գլուխ 1. &nbsp;Ռեստորանային համալիրների ճանաչողություն</p> <p>1.1.Ռեստորանների&nbsp;առաջացումը&nbsp;և&nbsp;զարգացումը</p> <p>1.2.Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;զարգացման&nbsp;փուլերը, նրանց&nbsp;գործունեության&nbsp;հիմնական&nbsp;ընդհանրությունները&nbsp;և&nbsp;տարբերությունները՝&nbsp;ըստ&nbsp;ժամանակագրության</p> <p>1.3.Ռեստորանային&nbsp;ծառայությունները՝&nbsp;ըստ&nbsp;ժամանակագրության. Առանձնահատկությունները</p> <p>Գլուխ 2. Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;կազմակերպման&nbsp;իրավական&nbsp;և&nbsp;մշակութային&nbsp;հիմքերը</p> <p>2.1 Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;կազմակերպումը&nbsp;կարգավորող&nbsp;իրավական&nbsp;ակտերը&nbsp;և&nbsp;մշակութային&nbsp;հիմնական&nbsp;պահանջներ</p> <ol> <li>Անվտանգության&nbsp;և&nbsp;սանիտարահիգիենիկ&nbsp;նորմերի&nbsp;պահանջները&nbsp;ռեստորաններում</li> <li>&nbsp;համալիրների&nbsp;նյութատեխնիկական&nbsp;բազան՝ըստ&nbsp;ծառայությունների</li> </ol> <p>Գլուխ 3.&nbsp; Ռեստորանային &nbsp;համալիրների&nbsp;հիմնական&nbsp;ծառայությունները</p> <p>3.1 Ռեստորանային&nbsp;համալիրների&nbsp;հիմնական&nbsp;ծառայությունների&nbsp;բաղադրիչները&nbsp; և&nbsp; մրցակցության ապահովումը</p> <ol> <li>համալիրներում&nbsp;սննդի&nbsp;կազմակերպման&nbsp;տարբերակները&nbsp;և&nbsp;առանձնահատկությունները</li> </ol> <p>Եզրակացություն</p> <p>Օգտագործված&nbsp; գրականության&nbsp; ցանկ</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> title_arm Ռեստորանային սերվիսի կազմակերպման մշակույթը title_eng convertot_1 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_2 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_3 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_4 Restoranayin servisi kazmakerpman mzakuyt@ convertot_5 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_6 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyty convertot_7 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_8 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_9 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_10 Restoranayin servisi kazmakerpman msakuyty convertot_11 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_13 Restoranajin servisi kazmakerpman mshakujt@ convertot_14 Restwranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_15 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_16 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakyyt@ convertot_17 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_18 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 <p>1.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ծառայությունների ոլորտի արդյունավետ կառավարում: Յու.Մ. Սուվարյանի ընդհանուր խմբագրությամբ, Երևան, 2004 թ., էջ 39:<br /> 2.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Սուվարյան Յու., Զբոսաշրջության &nbsp;մրցակցությունը &nbsp;և զարգացման ուղղությունները ՀՀ-ում, Եր. 2014, էջ &nbsp;78:<br /> 3.&nbsp;&nbsp; &nbsp;Տվյալները հավաքագրված են Հայաստանի վիճակագրական տարեգիրք 2011, 2012: Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական վիճակը 2012 թ. հունվար-դեկտեմբերին: Տեղեկատվական ամսական զեկույց: Երևան, 2013:</p> <ol> <li>Котлер Ф. Маркетинг. Гостеприимство и туризм: Учебник / Котлер Ф., Боуэн Д., Мейкенз Д., 1998 г.</li> <li>Уокер Д. Введение в гостеприимство: Учеб. / Уокер Д., 2004 г.</li> <li>Лесник А.Л. Организация и управление гостиничным бизнесом.М.: &laquo;Интелуниверсал&raquo;, 2002 г.</li> <li>Бушманова Н.В., Мазлова М.А., Падалкина О.Н. Туристические услуги и их роль в организации обслуживания потребителей.//Современные технологии в сервисе, туризме и управлении. _ Майкоп: Изд-во МГТИ, 2002.</li> <li>Курская Е.Н. Контроль качества в туристической отрасли. //Менеджмент в России и за рубежом. 2005. № 5.</li> <li>Волков Ю.Ф. Экономика гостиничного бизнеса. Ростов -на-Дону: Феникс, 2003.</li> <li>Джанджугазова Е.А. Маркетинг в индустрии гостеприимства: Учеб. пособие для вузов / 2003 г.</li> <li>Кабушкин Н.И. Менеджмент гостиниц и ресторанов: Учеб., 2005 г.</li> <li>Шматько Л.П., Туризм и гостиничное хозяйство; ростов н/Д/ ИКЦ &laquo;МарТ&raquo;, 2005 г.</li> <li>Ульянов В.А., Малые гостиницы в индустрии гостеприимства; г. Москва, РИБ &laquo;Турист&raquo;, 2004 г.</li> <li>Сенин В.С. Гостиничный бизнес: Классификация гостиниц и других средств размещения:, 2004 г.</li> <li>Hospitality industry research: Tourism and hotel industry in Armenia. Brief presentation. // <a href="http://www.ameria.am/pdf/b6afba8242293a55bafb68e4dd3bf5e4.pdf">http://www.ameria.am/pdf/b6afba8242293a55bafb68e4dd3bf5e4.pdf</a>&nbsp;</li> <li>The World Bank. Logistics performance index: Quality of trade and transport-related infrastructure. // http://data.worldbank.org /indicator /LP.LPI.INFR.XQ</li> <li><a href="http://www.theworlds50best.com">www.theworlds50<strong>best</strong>.com</a>&nbsp;</li> <li><a href="http://www.armstat.am">www.armstat.am</a></li> </ol> description_2 <p>Ներածություն</p> <p>Գլուխ 1. &nbsp;Ռեստորանային համալիրների ճանաչողություն</p> <p>1.1.Ռեստորանների&nbsp;առաջացումը&nbsp;և&nbsp;զարգացումը</p> <p>1.2.Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;զարգացման&nbsp;փուլերը, նրանց&nbsp;գործունեության&nbsp;հիմնական&nbsp;ընդհանրությունները&nbsp;և&nbsp;տարբերությունները՝&nbsp;ըստ&nbsp;ժամանակագրության</p> <p>1.3.Ռեստորանային&nbsp;ծառայությունները՝&nbsp;ըստ&nbsp;ժամանակագրության. Առանձնահատկությունները</p> <p>Գլուխ 2. Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;կազմակերպման&nbsp;իրավական&nbsp;և&nbsp;մշակութային&nbsp;հիմքերը</p> <p>2.1 Ռեստորանային&nbsp;գործի&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջության&nbsp;կազմակերպումը&nbsp;կարգավորող&nbsp;իրավական&nbsp;ակտերը&nbsp;և&nbsp;մշակութային&nbsp;հիմնական&nbsp;պահանջներ</p> <ol> <li>Անվտանգության&nbsp;և&nbsp;սանիտարահիգիենիկ&nbsp;նորմերի&nbsp;պահանջները&nbsp;ռեստորաններում</li> <li>&nbsp;համալիրների&nbsp;նյութատեխնիկական&nbsp;բազան՝ըստ&nbsp;ծառայությունների</li> </ol> <p>Գլուխ 3.&nbsp; Ռեստորանային &nbsp;համալիրների&nbsp;հիմնական&nbsp;ծառայությունները</p> <p>3.1 Ռեստորանային&nbsp;համալիրների&nbsp;հիմնական&nbsp;ծառայությունների&nbsp;բաղադրիչները&nbsp; և&nbsp; մրցակցության ապահովումը</p> <ol> <li>համալիրներում&nbsp;սննդի&nbsp;կազմակերպման&nbsp;տարբերակները&nbsp;և&nbsp;առանձնահատկությունները</li> </ol> <p>Եզրակացություն</p> <p>Օգտագործված&nbsp; գրականության&nbsp; ցանկ</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> title_arm Ռեստորանային սերվիսի կազմակերպման մշակույթը title_eng convertot_1 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_2 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_3 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_4 Restoranayin servisi kazmakerpman mzakuyt@ convertot_5 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_6 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyty convertot_7 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_8 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_9 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_10 Restoranayin servisi kazmakerpman msakuyty convertot_11 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_13 Restoranajin servisi kazmakerpman mshakujt@ convertot_14 Restwranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_15 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_16 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakyyt@ convertot_17 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@ convertot_18 Restoranayin servisi kazmakerpman mshakuyt@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 description_2 Ներածություն 1. Հայ ժողովրդի կազմավորումը և հայկական պետությունների առաջացումը Հայկական լեռնաշխարհում 2. Հայ ժողովրդի մշակույթը, արհեստները, դավանանաքը և հավատալիքները 3. Հայաստանի կրթական համակարգը և առաջին տպագիր գրքերի ստեղծումը 4. Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարը և ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը աշխարհի այլ պետությունների կողմից 5. Հայոց պետականության վերականգնումը և վերածմեւնդը 20-րդ դարում 6. ՀՀ տնտեսությունը Եզրակացություն title_arm Հայաստանի տնտեսական պատմությունը title_eng convertot_1 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_2 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_3 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_4 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_5 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_6 Hayastani tntesakan patmutyuny convertot_7 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_8 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_9 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_10 Hayastani tntesakan patmutyuny convertot_11 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_13 Hajastani tntesakan patmutjun@ convertot_14 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_15 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_16 Hayastani tntesakan patmytyyn@ convertot_17 Hayastani tntesakan patmutyun@ convertot_18 Hayastani tntesakan patmutyun@

referat.am kursayinner referatner diplomayinner tezer պատվիրել աշխատանքներ description_1 <ol> <li>&laquo;Զբոսաշրջության&nbsp;և&nbsp;զբոսաշրջային&nbsp;գործունեության&nbsp;մասին&raquo; ՀՀ&nbsp;օրենք, ընդունվել&nbsp;է&nbsp; 2003 թվականի&nbsp;դեկտեմբերի&nbsp;17-ին, , ՀՕ-11</li> <li>Զբոսաշրջության մրցունակությունը և զարգացման ուղղությունները Հայաստանի Հանրապետությունում, էջ 108:</li> <li>&laquo;Բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասին&raquo; ՀՀ օրենք, ընդունված 27.11.2006 թ</li> <li>Անդրեասյան Կ., Զբոսաշրջության զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում, ատենախոսություն, Երեւան, 1998թ.</li> <li>Գրիգորյան Ա. Թ., Մանասյան Մ. Գ., Պոտոսյան Ա. Հ., Շիրակի մարզ, Երևան, 2002թ.</li> <li>Եղիազարյան Հ., Շիրակի լեռնահովտի պատմական հուշարձանները, Երևան, 1975:</li> <li>Զբոսաշրջության&nbsp;մրցունակությունը&nbsp;և&nbsp;զարգացման&nbsp;ուղղությունները&nbsp;Հայաստանի&nbsp;Հանրապետությունում/ Ծրագրի&nbsp;գիտական&nbsp;ղեկավար` Յու.Մ. Սուվարյան; Կատարողներ` Ն.Հ. Շահնազարյան, Խ.Ա. Մխիթարյան, Ռ.Ա. Հայրապետյան, Հ.Հ. Համ-բարձումյան, Մ.Վ. Առաքելյան.- Եր.: Տնտեսագետ&nbsp;հրատարակչ.&nbsp; 2014.-136 էջ</li> <li>Խանզադյան Է., Հայկական լեռնաշխարհի մշակույթը մ.թ.ա. երրորդ հազարամյակում, Երևան, 1967թ.</li> <li>Համազասպ Խաչատրյան, &laquo;Բենիամինի անտիկ դաստակերտի հելլենիստական ժամանակաշրջանի ճարտարապետությունըե, Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոն, գիտական աշխատություններ, Գյումրի, 1999թ.:</li> <li>Հայկական ՍՍՀ ջրագրություն, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., Երևան, 1981թ.</li> <li>Հարությունյան Վ., Հայկական ճարտարապետության պատմություն, Եր., 1992:</li> <li>ՀՀ&nbsp;Ազգային&nbsp;ատլաս: Հատոր&nbsp;Ա&nbsp;(խմբ. Լ. Հ. Վալեսյան): Եր., 2008:</li> <li>ՀՀ Շիրակի մարզի 2017-2025 թթ. զարգացման ռազմավարություն, Գյումրի, 2015թ.</li> <li>ՀՀ Պաշտոնական տեղեկագիր, N 6(305), Ե., 29.I.2004թ.</li> <li>Մանասյան&nbsp;Մ.Գ., ՀՀ&nbsp;տարաբնակեցման&nbsp;համակարգը: Եր., ԵՊՀ&nbsp;հրատարակչություն, 2005:</li> <li>Մարտիրոսյան Լ. Մ. Շիրակի մարզի ջրային օբյեկտների ռեկրեացիոն-էկոլոգիական գնահատականը, ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր, Աշխարհագրություն, 2/2015</li> <li>Մարտիրոսյան Լ., Ռեկրեացիոն աշխարհագրություն: Վանաձոր, 2014թ.</li> <li>Մարտիրոսյան Լ.Մ.&nbsp; Ձմեռային ռեկրեացիայի զարգացման նպատակով Աշոցքի տարածաշրջանի բնական պայմանների գնահատման սկզբունքները և քարտեզագրման մեթոդները: // ԳՊՄԻ գիտական տեղեկագիր,&nbsp; 2013,&nbsp; պրակ Ա,&nbsp; № 1.: Մարտիրոսյան Լ.Մ.&nbsp; Արագած լեռնազանգվածի ռեկրեացիոն ռեսուսրները և դրանց գնահատումը: // ԳՊՄԻ գիտական տեղեկագիր,&nbsp; 2013,&nbsp; պրակ Ա, № 2.</li> <li>Մարտիրոսյան Լ.Մ., Պողոսյան Դ.Ա., Նահապետյան Ա.Գ.,Վալեսյան Լ.Հ., Շիրակի մարզի գյուղատնտեսության աշխարհագրություն, Երևան, 2000.</li> <li>Մարտիրոսյան&nbsp;Լ.Մ., Պողոսյան&nbsp;Դ.Ա., Նահապետյան&nbsp;Ա.Գ.,Վալեսյան&nbsp;Լ.Հ., Շիրակի&nbsp;մարզի&nbsp;գյուղատնտեսության&nbsp;աշխարհագրություն, Երևան, 2000:</li> <li>Մելքումյան&nbsp;Ս., Հայաստանի&nbsp;Հանրապետության&nbsp;և&nbsp;Լեռնային&nbsp;Ղարաբաղի&nbsp;հանրապետության&nbsp;տնտեսական&nbsp;և&nbsp;սոցիալական&nbsp;աշխարհագրություն, Ե., 2005:</li> <li>Պոտոսյան Ա., Զբոսաշրջության հիմունքներ: Եր., Ուս. Ձեռնարկ, Մեկնարկ, 2016թ.</li> <li>Պոտոսյան Ա., Զբոսաշրջության հիմունքներ: Եր., Ուս. Ձեռնարկ, Մեկնարկ, 2016թ.</li> <li>Սաղումյան Ս., Մարմաշենի վանքը, Վաղարշապատ, 1998:</li> <li>Վալեսյան Լ. Հասարակական աշխարհա&bull;րության ներածություն, Ե. 1999 թ.</li> <li>Гуляев В. Г., Туризм: экономика и социальное развитие (Финансы и статистика, М., 2003.)</li> <li>Ильина Е. Н. &ldquo;Деятельность туристкин агенств: туистский рынок и предпринимательство&rdquo;, Москва, 2004г.</li> <li>Ильина Е. Н. &ldquo;Деятельность туристкин агенств: туистский рынок и предпринимательство&rdquo;, Москва 2004г.</li> <li>Карпов Н. / Социально-экономическая география зарубежного мира.- М.: КРОН-ПРЕСС, 1998.</li> <li>Квартальнов В.А./ Туризм: Учебник. &ndash; М.: Финансы и статистика, 2004.</li> <li>Квартальнов В.А./ Туризм: Учебник. &ndash; М.: Финансы и статистика, 2004.</li> <li>Колотова Е.В. Рекреационное ресурсоведение: Учебное пособие для студентов, обучающихся по специальности &ldquo;Менеджмент&rdquo;. &ndash; М., 1999.</li> <li>Колотова Е.В. Рекреационное ресурсоведение: Учебное пособие для студентов, обучающихся по специальности &ldquo;Менеджмент&rdquo;. &ndash; М., 1999.</li> <li>Папирян Г. А., Международные экономические отношения: Экономика туризма (Финансы и статистика, М., 2000, с.208); Гуляев В. Г., Туризм: экономика и социальное развитие (Финансы и статистика, М., 2003, с. 220-221.)</li> <li>Папирян Г.А. Международные экономические отношения: экономика туризма. М.: 2000.</li> <li>Радаева В.Ю., Тарханова Н.П. Введение в специальность: &ldquo;Социально-культурный сервис и туризм&rdquo;, Челябинск, 1999.</li> <li>Романов А.А., Саакянц Р.Г./ География туризма: Учебное пособие. &ndash; М.: Советский спорт, 2002.</li> <li>Сенин В.С. / Организация международного туризма: Учебник.-2-е изд., перераб. и доп. &ndash; М.: Финансы и статистика, 2004.</li> <li>Сенин В.С. / Организация международного туризма: Учебник.-2-е изд., перераб. и доп. &ndash; М.: Финансы и статистика, 2004.</li> <li>Справочник по климату СССР. Вып. 16. Ветер. Л., 1967</li> <li>Степанов М.В. Региональная экономика. &ndash; М., Москва &ldquo;Инфа М&rdquo;, 2000.</li> <li>Արփի լճի ջրամբարի վերակառուցում և անվտանգության սարքավորումների տեղադրում, http://hgsn.am/?include=static&amp;page_id=90, 20,08,2015</li> <li>ՀՀ մշակույթի նախարարություն &laquo;պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների եվ պատմական միջավայրի պահպանության ծառայությունե պետական ոչ առեվտրային կազմակերպություն, http://hushardzan.am/12226/</li> <li>http://www.armstat.am/file/article/sv_03_16a_141.pdf</li> <li>http://www.armstat.am/am/?nid=82&amp;id=1861, 15.Trud_2016_8</li> </ol> <p>&nbsp;</p> description_2 <p><a href="#_Toc482371866">ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ</a></p> <p><a href="#_Toc482371867">ԳԼՈՒԽ 1. ՌԵԿՐԵԱՑԻՈՆ ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԸ և ԴՐԱՆՑ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ</a></p> <p><a href="#_Toc482371868">1.1 Ռեկրեացիոն ռեսուրսները և դրանց տարատեսակները</a></p> <p><a href="#_Toc482371869">1.2 Ռեկրեացիոն ռեսուրսների գնահատումը</a></p> <p><a href="#_Toc482371870">ԳԼՈՒԽ 2. ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ՌԵԿՐԵԱՑԻՈՆ ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԸ և ՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ</a></p> <p><a href="#_Toc482371871">2.1 Մարզի ընդհանուր բնութագիրը</a></p> <p><a href="#_Toc482371872">2.2 Բնական ռեկրեացիոն ռեսուրսներ</a></p> <p><a href="#_Toc482371873">2.3 Պատմամշակութային ռեկրեացիոն ռեսուրսներ</a></p> <p><a href="#_Toc482371874">2.4 Սոցիալ-տնտեսական ռեկրեացիոն ռեսուրսներ</a></p> <p><a href="#_Toc482371875">ԳԼՈՒԽ 3. ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶԻ ՌԵԿՐԵԱՑԻՈՆ ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ ՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ և ԻՐԱԿԱՆԱՑՎՈՂ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԸ</a></p> <p><a href="#_Toc482371876">3.1 Մարզի ռեկրեացիոն ռեսուրսների օգտագործման հիմնախնդիրները</a></p> <p><a href="#_Toc482371877">3.2 Մարզի ռեկրեացիոն զարգացման միջոցառումները</a></p> <p><a href="#_Toc482371878">ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ</a></p> <p><a href="#_Toc482371879">ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ</a></p> title_arm Շիրակի մարզի ռեկրեացիոն ռեսուրսները title_eng convertot_1 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_2 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_3 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_4 Ziraki marzi rekreacion resursner@ convertot_5 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_6 SHiraki marzi rekreacion resursnery convertot_7 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_8 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_9 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_10 Siraki marzi rekreacion resursnery convertot_11 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_13 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_14 SHiraki marzi rekreaciwn resursner@ convertot_15 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_16 SHiraki marzi rekreacion resyrsner@ convertot_17 SHiraki marzi rekreacion resursner@ convertot_18 SHiraki marzi rekreacion resursner@